Η αφίσα για την Διάλεξη με θέμα "Αναδυόμενο Σύμπαν"

Σύντομο βιογραφικό του ομιλητή και περίληψη της Διάλεξης μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω.

Ευτύχης Μπιτσάκης (Σύντομο βιογραφικό)

Η περίληψη της Διάλεξης δημοσιεύεται μετά το σύντομο βιογραφικό.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης γεννήθηκε το 1927 στο Κάδρος του Δήμου Καντάνου της Κρήτης. Σπούδασε Χημεία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, Θεωρητική Φυσική και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, είναι διδάκτορας της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII και διδάκτορας Επικρατείας της Γαλλίας. Δίδαξε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Paris XI (Orsay) και Φιλοσοφία των Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Paris VIII.

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1976 εργάστηκε ως κύριος ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Το 1981 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Παλαιός υφηγητής Θεωρητικής Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, δίδαξε επί έξη έτη στο Φυσικό Τμήμα, Φιλοσοφία των Φυσικών Θεωριών. Ως επιστημονικός υπεύθυνος της Ομάδας Διεπιστημονικής Έρευνας στο Φυσικό τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, είχε την ευθύνη για την οργάνωση πολλών Πανελλήνιων και Διεθνών συνεδρίων. Επίσης είχε την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του σεμιναρίου «Θεμέλια των Επιστημών» (Φυσικό τμήμα, 1977 - 1982). Τέλος, είχε την ευθύνη της δημιουργίας του περιοδικού Σύγχρονα Θέματα, μετείχε στην εκδοτική ομάδα του περιοδικού Διαλεκτική και από το 1992 είναι εκδότης του περιοδικού Ουτοπία.

Στα μαθητικά του χρόνια ο Ευτύχης Μπιτσάκης πήρε μέρος στην Εθνική αντίσταση από τις τάξεις της ΕΠΟΝ. Στη διάρκεια του εμφυλίου καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση για την πολιτική του δράση. Τον Απρίλιο του 1967 βρισκόταν στο Παρίσι. Κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας πήρε ενεργό μέρος στο αντιδικτατορικό κίνημα της Δυτικής Ευρώπης.

Το αναδυόμενο Σύμπαν: Οι φιλοσοφικές συνέπειες της Σύγχρονης Φυσικής. (Η περίληψη της Διάλεξης του κ. Μπιτσάκη)

Πρώτη μορφή «κοσμολογίας» ήταν ο μύθος. Ακολούθησαν οι φιλοσοφικές κοσμολογίες, κυρίως των αρχαίων Ελλήνων. Παρά την ύπαρξη του ηλιοκεντρικού προτύπου του Αρίσταρχου, στην αρχαιότητα επικράτησε το γεωκεντρικό πρότυπο, που πήρε την οριστική μορφή του με τη «Μέγιστη Σύνταξη» του Πτολεμαίου. Στον χριστιανικό μεσαίωνα το μοναδικό επιτρεπτό πρότυπο ήταν το γεωκεντρικό, σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία για τη Δημιουργία.
Εντούτοις τα ετερόδοξα πρότυπα λησμονήθηκαν εντελώς σ’ αυτήν την περίοδο. Με το έργο του Κοπέρνικου, του Γαλιλαίου, του Κέπλερ και του Νεύτωνα επιβλήθηκε το ηλιοκεντρικό πρότυπο, με μαθηματική βάση τη θεωρία του Νεύτωνα για τη βαρύτητα. Το πρότυπο αυτό, που ουσιαστικά αφορούσε το πλανητικό μας σύστημα, ήτανε μηχανιστικό. Ήταν συνεπώς συμβατό, τόσο με τη χριστιανική αντίληψη (για τον Θεό μηχανικό) όσο και με τον αναδυόμενο υλισμό των φυσικών επιστημών.
Οι θεωρίες του Αϊνστάιν (η ειδική και η γενική θεωρία της σχετικότητας), η ανάπτυξη της ατομικής και της πυρηνικής φυσικής και της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων και η παράλληλη ανάπτυξη των ισχυρών μέσων παρατήρησης είχαν ως συνέπεια τη δημιουργία νέων κοσμολογικών προτύπων, με μαθηματικό πλαίσιο τη θεωρία της βαρύτητας του Αϊνστάιν.
Το κυρίαρχο κοσμολογικό πρότυπο είναι σήμερα το πρότυπο της μεγάλης έκρηξης, κατά το οποίο το Σύμπαν δημιουργήθηκε πριν από περίπου 15 δις. χρόνια μαζί με τον χώρο και τον χρόνο από μία σημειακή ιδιομορφία μηδενικού όγκου στην οποία βρισκόταν η ύλη σε άπειρη θερμοκρασία και πίεση.
Παρά την ύπαρξη στοιχείων που υπηρετούν το κυρίαρχο πρότυπο, ένα σύνολο από νέα δεδομένα οδηγούν σε νέα ερωτηματικά για το πρότυπο αυτό, ανοίγοντας τον δρόμο για μια καινούρια κατάσταση.
Κατά την ανάπτυξη του θέματος θα γίνει κριτική των φυσικών, επιστημολογικών προϋποθέσεων του προτύπου. Θα σκιαγραφηθούν και άλλα κοσμολογικά πρότυπα. Θα αναδειχθούν οι μαθηματικές δυσκολίες του προτύπου και οι αντιφάσεις με τα νέα παρατηρησιακά δεδομένα.
Εν τέλει θα σκιαγραφηθεί ένα κοσμολογικό πρότυπο σε αέναο γίγνεσθαι, με εξέλιξη των βασικών μορφών της ύλης και με ανάδυση ύλης από το υποκβαντικό επίπεδο. Το αναδυόμενο Σύμπαν είναι ένας χαρακτηρισμός σύμφωνος με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα.

Το μέλλον της Πυρηνικής Ενέργειας, τα Συμβατικά Καύσιμα και το Περιβάλλον: Η Διάλεξη.

Ήταν η προτελευταία από την σειρά των Διαλέξεων με θέματα Επιστήμης, που το Τμήμα Φυσικών Επιστημών του Μουσείου Εκπαίδευσης Βέροιας έχει σχεδιάσει για την τρέχουσα (ακαδημαϊκή) περίοδο. Προσκεκλημένος ομιλητής ο καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής του ΑΠΘ Ηλίας Σαββίδης. Τον παρουσίασε ο υπεύθυνος του Τμήματος Κωνσταντίνος Ζώκος, Δάσκαλος Φυσικής, που εκτός από το σύντομο βιογραφικό του ομιλητή εισήγαγε το κοινό στο θέμα της Ενέργειας, μιας έννοιας με προβλήματα τα οποία ξεκινούν από την γνωσιακή της ακόμη προσέγγιση.
Στην Διάλεξη της περασμένης Παρασκευής 22 Μαΐου 2009, κύριο στοιχείο ήταν η μορφή της Ενέργειας που ονομάζεται Πυρηνική. Είχε προηγηθεί προηγούμενη Διάλεξη με αναφορά στις λεγόμενες Ανανεώσιμες μορφές Ενέργειας, στην οποία είχε δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στα Φωτοβολταϊκά Στοιχεία.
Ο ομιλητής στην εισαγωγή του θέματος αναφέρθηκε στην αυξανόμενη ζήτηση Ενέργειας, που οφείλεται κατά 50% στην αύξηση του πληθυσμού της Γης και κατά 50% στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου της Ανθρωπότητας και παρουσίασε στοιχεία μελετών που αποκαλύπτουν ότι η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών βασίζεται σήμερα σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα, τα οποία όμως έχουν σοβαρή συμβολή στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας είναι τα κυριότερα από αυτά με τον τελευταίο να θεωρείται πως θα παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή Ενέργειας για πολλούς ακόμη αιώνες στον πλανήτη μας.
Η Πυρηνική Ενέργεια παρουσιάζει αυξανόμενη ζήτηση, ως μορφή που δεν παράγει αέρια του θερμοκηπίου. Η παραγωγή της στηρίζεται σε δυο διαδικασίες: στην πυρηνική Σχάση και στην πυρηνική Σύντηξη. Κατά την πρώτη διαδικασία ένας (λεγόμενος βαρύς) πυρήνας στοιχείου, όπως το Ουράνιο-235, βομβαρδίζεται με ένα πρωτόνιο και διασπάται σε μικρότερους με μετασχηματισμό μικρών ποσοτήτων μάζας σε σημαντικά ποσά Ενέργειας, όπως προβλέπει η περίφημη Εξίσωση του Einstein. Κατά τη δεύτερη διαδικασίας, της Σύντηξης, τα ποσά Ενέργειας παράγονται από την Σύντηξη δυο πυρήνων (ελαφριών λεγόμενων) στοιχείων, όπως το Υδρογόνο με τη μορφή του Δευτέριου και του Τρίτιου.
Με τη διαδικασία της Διάσπασης του Ουρανίου-235, που σήμερα κυριαρχεί, αφού η Σύντηξη βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο σχεδιασμού, από ένα (1) τόνο Ουράνιου-235 παράγονται τρία (3) GWatt θερμικής Ενέργειας και ένα (1) GWatt ηλεκτρικής Ενέργειας για ένα χρόνο. Σε αντιπαράθεση, για το ίδιο ποσό ενέργειας απαιτούνται 3,6 εκατομμύρια τόνοι άνθρακα που περιέχουν 5,25 τόνους ουρανίου, ενώ εκπέμπονται 13 εκατομμύρια τόνοι CO2.
Αφού παρουσίασε στοιχεία για τις μονάδες παραγωγής Πυρηνικής Ενέργειας, τις χώρες που έχουν αναπτύξει την τεχνολογίας της και τα ποσά της κάλυψης των ενεργειακών αναγκών των χωρών που έχουν σε λειτουργία εργοστάσια παραγωγής Πυρηνικής Ενέργειας, ο ομιλητής αναφέρθηκε στα μειονεκτήματα αυτής της μορφής της Ενέργειας. Ως κυριότερα αναφέρθηκαν: Η ασφάλεια λειτουργίας (πυρηνικά ατυχήματα), περιοχή στην οποία φαίνεται πως σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος στους σύγχρονους αντιδραστήρες. Η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, πρόβλημα που παρά την βελτίωση στην επεξεργασία και αποθήκευσή τους, είναι μεγάλο εξαιτίας της μεγάλης διάρκειας ζωής των ραδιενεργών ισοτόπων που περιέχουν. Η αποσυναρμολόγηση των παλαιών μονάδων, εξαιτίας των ραδιενεργών υλικών που περιέχουν και το μεγάλο κόστος κατασκευής. Ήταν ιδιαίτερα αναλυτική η αναφορά του κ. Σαββίδη στην επεξεργασία των πυρηνικών αποβλήτων και στους Αναπαραγωγικούς Αντιδραστήρες που βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο.
Μετά την αναφορά στην Πυρηνική Σύντηξη και στο πείραμα ITER που σχεδιάζεται για να δώσει απάντηση αν η μορφή αυτή είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί από την Ανθρωπότητα, αφού υπάρχουν πολλά πλεονεκτήματα, η Διάλεξη οδηγήθηκε στο τέλος της με αναφορά τόσο στα Κριτήρια Επιλογής Ενέργειας, όσο και σε Προτάσεις για την επόμενη δεκαετία.
Μετά το τέλος της διάλεξης, μετά από πρόσκληση του κ. Ζώκου, τοποθετήθηκαν τα πολιτικά κόμματα του Κοινοβουλίου διατυπώνοντας τις θέσεις τους για την Πυρηνική Ενέργεια, στο πλαίσιο της προεκλογικής, για τις ευρωεκλογές, περιόδου και ακολούθησε για αρκετή ακόμη ώρα ένας ενδιαφέρον και παραγωγικός διάλογος με συμμετοχή όλων των ακροατών, που εμπλούτισε ακόμη περισσότερο τις γνώσεις που ήδη είχαν αποκτηθεί από την ομιλία.
Η σειρά των Διαλέξεων με θέματα Επιστήμης που οργανώνει κάθε χρόνο το Τμήμα Φυσικών Επιστημών του Μουσείου Εκπαίδευσης Βέροιας, για τη φετινή χρονιά θα κλείσει με την τελευταία που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 12 Ιουνίου, με προσκεκλημένο ομιλητή ένα από τους διαπρεπέστερους Φυσικούς και Φιλοσόφους της Εποχής μας.